Айымдардын стендабы кантип жанданды
3 ноября, 2025Ош ар бирибизге жакын болгон терең баалуулуктарды камтыган «жандуу мозаика». Бул материал «Көп түрдүүлүктүн добуштары» демилгесинин алкагында даярдалды, анын максаты шаарыбыздын уникалдуу көп түрдүү мурасын өз ара сыйлашуу жана коомдук биримдик үчүн бекем пайдубалга айландыруу. Биздин каарман Асылкан Кубанычбекова, Ош шаарынын тургуну, аял лидери. Ош стендабы бул түштүк аймагында жаңыдан жаралып жаткан стендап маданиятынын кыз-келиндер катышкан өзүнчө форматтагы долбоору. Анын максаты аялдардын үнүн юмор аркылуу угузуу, түштүктүн жашоо образын чынчыл жана жеңил формада чагылдыруу. Долбоорду жаш уюштуруучу Асылкан Кубанычбекова жетектеп, ар бир иш-чарада аялдардын жашоосун, турмуштук күлкүлүү окуяларын жана гендердик стереотиптерди талкалаган ачык диалог түзөт. Бул Ошто юмор өз алдынча маданий күчкө айланып бараткан көрүнүштүн бир бөлүгү.
Сахнанын артында майда шамалдай дүрүлдөгөн үндөр… Чыгарманы карап жаткандар, акыркы сүйлөмүн кайталаган кыздар, тамашасын жаттаганына ишенбей кайрадан күмөн санаган үндөр… Бул Ошто кечке маал башталган «аялдар стендабынын» арт жагы.
Ал эми сахнага чыгар кыздардын башында турган бир адам бар. Ал Асылкан. Күлкүнү оюн эмес, өзүн-өзү таануу ыкмасы катары кабыл алган, түштүктүн колоритин сахнага тарткан, жашоосун юмор менен сүрөттөгөн кыз.
«Кээде аялдар толук ачыла албай калат… Ошол себептен өзүнчө сахна түздүк».
Асылкан стендапты Ошто өнүктүрө баштаганда, эң биринчи байкаган нерсе аялдардын сахнадагы чочулаган абалы болгон.
«Кээде айымдар өздөрү толук ачыла албай калат. Тамаша, юмор, куудул дегенде эле эл эркектерди элестете берет. Күлдүрүү — эркектин иши, сахнага эркектер эле чыгып күлдүрсө болот деп. Биз ошол стереотипти жойгубуз келди», — дейт ал.
Мына, ушул ой алардын «аялдарга арналган өзүнчө стендап» уюштуруусуна түрткү болгон. Бул сахнада эми кыздар жашоосун, жактырганын, таарынганын, ачууланганын баарын юмор менен айта алышат.
Оштукча стендап — диалект, жашоо, көчөлөр, реалдуулук
Асылкан жана анын командасы менен өткөн стендап бир эле юмор эмес. Бул шаардын мүнөзүн, духун, элдин дымактуу сөздөрүн сахнага чыгаруучу майда театр.
«Биз стендапта түштүк аймагына таандык колорит, диалект, жашоо образдарын көрсөтөбүз. Оштукча стендап бул биздин күнүмдүк жашоонун өзүнө окшош», — деп түшүндүрөт ал.
Кээде алар жөн эле чогулуп, иштеринен, күнүмдүк жашоодо топтолгон кызыктуу окуяларды эстеп, «бул чынында эле сахнага чыкса болчудай экен» деп олтуруп, шоу жасай калышат. Бул акча үчүн эмес. Бул жеңилдөө, жана өзүңдүн ичиңде болуп жаткан ойлорду юморго айландырып, чыныгы абалыңды, эмоцияңды бөлүшүү.
Бир жыл ичинде коркунучтан импровизацияга чейин
«Башында кыйналдык. Эмнеден баштайбыз? Эмне деп айтабыз? Ким биринчи чыгат? Бирок кийин баары өз нугуна түштү. Зал сени угуп жатса өзүнчө эле импровизация башталат», — дейт Асылкан.
Стендаптын эң чоң сыры чыныгы жашоо. КВНде даяр текст, даяр көрүнүш болсо, стендапта сен жалгызсың. Жашооңду айтып жатасың. Күлгөнү да сеники, түшүнбөгөнү да сага таандык. Асылкан сахнага жөн гана каалаганы же жактырганы үчүн чыкпайт. Ал айымдардын үнүн угузууну максат кылат.
«Мен көбүнчө кыз-жигит мамилеси, түштүктө жашоо кандай экенин, аялдардын орду, акылы, күчү эмнеге көп учурда бааланбай калат ушуларды айтканды жакшы көрөм», — дейт ал.
Бул сахнадагы юмор эмес, бул коомдук сезимге юмор аркылуу айтылган кичинекей протест.
Залдагы энергия: Бишкектен Ошко атайын келген көрүүчү
Асылкандын стендабына Бишкектен да күйөрмандар келет. Алардын бири Албина Сулайманова.
«Мен атайын Бишкектен келдим. Кыргызча стендап кандай болот экен деп күттүм. Асылканды өзгөчө уникалдуу адам деп эсептейм. Ушул иш-чарага атайын келдим», — деп сүрөттөйт сахнадагы атмосфераны.
Күлкү бул токтобогон тынымсыз жашоодо жеңилдеп алган бир тыныгуу. Эң акырында Асылкан айткан сөз бул долбоордун жүрөгү.
«Биз муну байып кетүү үчүн кылган жокпуз. Кээде жашоону айтып, бирөөлөр менен бөлүшкүң келет. Стендап ошого шарт түзөт».
Ошто аялдар стендабы бул жөн гана тамаша кечеси эмес. Бул шаардын жашоосун жеңилдеткен, аялдардын үнүн жеткирүүчү, жаштарды бириктирүүчү маданий дем. Күлкү биздин эркиндик экенин Оштун жаш кыздары бүгүн сахнадан көрсөтүп жатышат.
Текст\сүрөт Incredible Osh
Бул басылма БУУӨПтүн жана БУУнун Тынчтык куруу Фонду каржылаган «Чыр-чатактын алдын алуу жана тынчтык орнотуу үчүн улуттук потенциалды чыңдоо: ишеним жана социалдык биримдикти курууда жарандык коомдун маңыздуу катышуусу» долбоорунун алкагында даярдалды.
